Giá và giá trị
There are winners and losers in meme stock investing - Kẻ thắng người thua với cổ phiếu Meme
Sức hấp dẫn của đầu tư
Ai cũng muốn tiền đẻ ra tiền. Đầu tư hấp dẫn người ta ở chỗ đó: dùng tiền làm đòn bẩy, dùng phán đoán để đặt cược vào tương lai. Một quyết định đúng không chỉ mang về thu nhập thụ động, mà còn là bằng chứng cho năng lực tư duy của chính mình.
Ở thị trường đang phát triển, cơ hội không thiếu. Nhưng thị trường nào cũng có nhiễu, mà nguồn nhiễu lớn nhất là tâm lý đám đông. Chính nó tạo ra khoảng cách giữa giá cả và giá trị thực.
Giá và giá trị
Giá và giá trị là hai thứ khác nhau, nhưng người ta hay gộp chúng làm một.
Với nhu yếu phẩm, hai thứ ấy thường sát nhau, vì giá bám vào cung cầu thực. Nhưng khi người mua trả tiền cho kỳ vọng – cho niềm tin vào tương lai – thì công thức đổi hẳn:
Giá = Giá trị thực + Giá kỳ vọng
Phần giá trị thực nằm ở tài sản; phần kỳ vọng nằm trong đầu đám đông. Thị trường càng nặng tính đầu cơ – chứng khoán, bất động sản – thì phần thứ hai càng lớn.
Khi niềm tin thành bong bóng
Mô hình Ponzi là ví dụ điển hình. Giá trị thực gần bằng không, kỳ vọng lợi nhuận thì khổng lồ. Người tham gia bị cuốn vào vòng xoáy tăng giá, được sự hưng phấn của cả cộng đồng xung quanh cổ vũ, mà không nhìn ra bản chất: lấy tiền người sau trả cho người trước. Hết người mới, mô hình sụp.
Crypto cũng mang nét ấy. Khởi từ niềm tin vào một hệ thống tài chính mới, những người vào sớm hưởng lợi lớn. Chính khoản lợi ấy kích hoạt FOMO – nỗi sợ bị bỏ lỡ – và hiệu ứng bầy đàn kéo đám đông lao theo.
Giá trị thực nằm ở đâu
Ở hầu hết các ngành, cho đủ thời gian, cung cầu sẽ tự tìm ra điểm cân bằng. Một căn nhà ước được giá từ tiền cho thuê nhân với hệ số vùng miền. Một công ty ước được giá từ chỉ số P/E của ngành và thị trường. Giá trị thực không trốn đi đâu cả; nó chỉ cần thời gian để lộ ra.
Nghịch lý nằm ở chỗ: người ta lại thích giao dịch ở những nơi mọi thứ chưa rõ ràng. Ở đó, thứ được mua bán không phải là tài sản mà là niềm tin và kỳ vọng. Đám đông càng lớn, khoảng cách giữa giá và giá trị càng xa.
Hưng phấn đẩy giá vượt lên trên giá trị thực. Hoảng loạn kéo giá rơi sâu xuống dưới. Hai cực trông ngược nhau, nhưng cùng một nguồn sinh ra là đám đông.
Nương theo, đừng chống lại
Với tâm lý đám đông, nên dè chừng khi mua vào, và có thể mượn sức nó khi bán ra. Khi một loại tài sản được bàn tán khắp nơi, sự kiện liên quan nở rộ, KOL xuất hiện với tần suất dày đặc – ấy là dấu hiệu đám đông đã được kích hoạt.
Lúc ấy chỉ cần tự hỏi một câu: mình đang mua giá trị thực, hay đang mua kỳ vọng của đám đông?