Đường của đạo

alt

陶冷月《幽谷奇峰》- Đào Lãnh Nguyệt《U Cốc Kỳ Phong》

Đào Lãnh Nguyệt (1895 - 1985) người Tô Châu, tên thật là Đào Thiện Dung, tự Vịnh Thiều, hiệu Lãnh Nguyệt. Mười hai tuổi ông đã học vẽ, lớn lên theo lối họa truyền thống rồi mới học thêm hội họa phương Tây. Từ những năm 1920 ông lần lượt dạy ở Đại học Nhã Lễ (Trường Sa), Đại học Kỵ Nam, Đại học Hà Nam, Đại học Tứ Xuyên, và cùng Tạ Công Triển, Lữ Phượng Tử lập ra Học viện Mỹ thuật Nam Kinh.

Ông được coi là người mở đường cho lối “tân Trung Quốc họa”: gốc là bút mực truyền thống, nhưng đưa vào đó phép sáng tối và phối cảnh của phương Tây. Nổi tiếng nhất là những bức vẽ trăng, mà người đời khen là “tĩnh mà không lạnh, kín mà không xa cách”. Trong đó dòng tranh của ông nổi bật với các thủ pháp:

Kỹ thuật tả ánh sáng phương Tây (chiaroscuro – quang ảnh pháp 光影法): khác với sơn thủy truyền thống chỉ dùng nét mực và mảng trống (lưu bạch 留白), ông đưa vào phép vần sáng và độ chuyển màu (gradient) của hội họa phương Tây để diễn tả quầng sáng mặt trăng và ánh trăng hắt lên các vách đá, sống núi.

Bút mực và nét róc đá truyền thống Trung Quốc: dùng lối phẩy cọ (thuân pháp 皴法) đặc trưng của bút lông mực Tàu để tạo gân guốc, độ sắc nhọn, thô ráp cho các khối đá vách núi. Đường nét dựng đứng, khỏe khoắn, dứt khoát, mô tả sự hiểm trở của địa hình.

Nghệ thuật tạo độ sâu không gian (phối cảnh khí quyển – không khí thấu thị 空气透视): dùng độ đậm nhạt của mực để phân tầng – vách núi gần mực đậm, rõ nét; dãy núi xa mực nhạt, mờ dần vào mây sương. Lớp mây mù bao phủ ở lưng chừng núi chia tách các tầng không gian, tạo độ sâu thăm thẳm cho khe núi, đúng với chữ “u cốc” trong tên tranh.

“U Cốc Kỳ Phong” – đỉnh núi kỳ vĩ giữa khe núi trầm tĩnh – là một bức thủy mặc chỉ có mực đen trên nền giấy. Tiền cảnh là hai gốc tùng già bên thác, một lối đá lát men theo bờ khe mà lên; giữa tranh là tầng tầng vách núi lẫn trong sương, có mái nhà nhỏ nép trên mỏm đá; xa nhất là những ngọn kỳ phong nhô lên khỏi biển mây. Cả cảnh núi sông ấy chỉ từ một thứ mực mà ra: đậm thành đá, nhạt thành sương, chừa một khoảng trắng thành nước và mây.

Phải để ý kỹ mới thấy trên lối đá, chỗ ngang thác nước, có một bóng người đang đi. Người nhỏ đến mức gần như lẫn vào đá, còn núi thì chiếm hết khung tranh. Đó là cách người xưa đặt con người vào giữa đại đạo: không đứng trên nó, không đứng ngoài nó, mà là một chấm nhỏ đang bước trên con đường lớn.

Chuyện trên đời phân phải trái, trắng đen.
Muốn rạch ròi ở cả từng chi tiết,
Chẳng khác nào tự lấy dây buộc lại,
Trói cả chân và che cả mắt mình.

Chỉ muốn biết những gì đã từng biết,
Luôn muốn nghe những gì vẫn hằng nghe,
Lại muốn tin những gì trước giờ tin,
Rồi mắc kẹt trong vũng lầy ngộ nhận.

Đi loanh quanh trong mê cung nhận thức,
Bước luẩn quẩn mà không biết điểm ra.
Cho dù có ánh mặt trời dẫn dắt,
Thì cũng tắt ở giữa bầu trời đêm.

Kỳ thực là thế gian lại muôn màu,
Không có đúng mà cũng chẳng có sai.
Trắng và đen bản chất thuộc về một,
Hà cớ gì lại phải tách làm hai?

Chỉ đến khi thấy rõ được bản nguyên,
Trong thế giới mà nhị nguyên làm chủ,
Thì đường mòn rồi cũng sẽ hiện ra,
Dẫn lối thoát khỏi mê cung nhận thức.

Wéi Hé

维河 (Wéi Hé)

Đường của đạo

Danh sách

势 - Thế

“老”人 - Kẻ “già”

选错 - Chọn sai

Thời cuộc (2026)

Thấy núi chỉ là núi

Im lặng

Bi kịch của tầm nhìn

道德绑架 - Trói Buộc Đạo Đức

老子《论德 - 道德經》- Lão Tử《Luận Đức - Đạo Đức Kinh》

Giá và giá trị

Vì!

Giá trị của đám đông

Đám đông làm Cách mạng

Đám đông

三观 - Tam Quan

Mộng Trang Chu

Nguyên nhân khóc than

Nguyên nhân của sự tự ti

Lấy bất biến ứng vạn biến

Chửi chê

Ngưỡng Mộ, Đố kỵ, Hận

Tài hay Bất Tài

老子《易性 - 道德經》- Lão Tử《Dị Tính - Đạo Đức Kinh》

庄子《空船理论》- Trang Tử《Lý luận Thuyền Rỗng》