Đường cong chữ S
葛飾 北斎《神奈川沖浪裏》- Katsushika Hokusai《The Great Wave off Kanagawa》
Theo Whitney Johnson trong cuốn Smart Growth, mọi kiến thức mới học được, mọi vấn đề gặp phải đều tuân theo một dạng đường cong hình chữ S — gồm ba giai đoạn chính:
1. Khởi Đầu - Launch Point
Tại điểm Khởi Đầu, cậu sẽ khám phá cơ hội để dấn thân vào một đường cong S mới. Đây là giai đoạn Khám Phá (Explorer) — vô số lựa chọn xuất hiện, nhưng điều quan trọng là cậu phải xác định và tập trung vào mục tiêu mình muốn hướng tới.
Giai đoạn này mọi thứ dường như diễn ra rất chậm. Cậu sẽ liên tục tự hỏi: với năng lực hiện tại, đích đến có khả thi không? Mục tiêu này có phù hợp với giá trị cốt lõi của mình không? Cái giá phải trả có xứng đáng?
Những câu hỏi đó cần được suy nghĩ thấu đáo trước khi hành động. Một khi đã quyết định, cậu sẽ chuyển sang giai đoạn Thu Thập (Collector) — tìm kiếm thêm bằng chứng để củng cố niềm tin rằng mình đang đi đúng hướng. Quá trình này có vẻ kéo dài, nhưng nó vô cùng quan trọng. Vì khi cậu dồn hết nguồn lực vào các bước tiếp theo, cậu sẽ không phải hối tiếc.
2. Phát triển - Sweet Spot
Giờ đây, cậu đã bước vào giai đoạn leo dốc của đường cong. Tốc độ tăng lên khi công việc mang lại những thành quả rõ rệt. Hình ảnh về phiên bản mà cậu mong muốn dần hiện ra, và những phản hồi tích cực này thúc đẩy tốc độ học tập.
Lúc này, cậu đang ở giai đoạn Tăng Tốc (Accelerator). Kết quả tạo ra ngày càng nhiều trong khi công sức giảm dần theo thời gian. Những khoảng cách giữa kiến thức hiện tại và kiến thức cần học sẽ dần được thu hẹp.
Cậu cũng phát triển khả năng liên kết giữa cũ và mới, lựa chọn hướng đi mà mình muốn tập trung. Những kiến thức xa lạ dần được tiếp thu một cách tự nhiên. Chẳng bao lâu, cậu sẽ trở thành một phiên bản khác của chính mình, bước vào giai đoạn Biến Đổi (Metamorph).
Giai đoạn này rất thú vị và đầy cảm hứng vì cậu trải nghiệm cảm giác “thành tựu”, nhận thấy rõ sự tiến bộ của bản thân. Hãy tận hưởng nó một cách trọn vẹn — đây là lúc sâu phá kén thành bướm.
3. Thuần thục - Mastery
Trên đỉnh của đường cong chữ S, cậu đạt được điều mình mong muốn — một phiên bản hoàn thiện hơn của bản thân. Đó là một thành quả đáng tự hào.
Lúc này, cậu đang ở giai đoạn Neo (Anchor). Tốc độ chậm lại, và đây là thời điểm có thể nghỉ ngơi mà không lo kiến thức bị mai một. Bước này cũng quan trọng để nhìn nhận lại hành trình đã qua và đưa ra quyết định về những bước tiếp theo.
Đây là lúc xem xét lại những cơ hội đã bỏ lỡ để duy trì sự tập trung trước đó. Cậu cũng có thể bắt đầu tìm hiểu, đánh giá những đường cong S khác mà mình muốn chinh phục. Việc neo lại sẽ mang đến sự ổn định và tự tin cả về vật chất lẫn tinh thần.
Và khi đạt đến Đỉnh Cao (Mountaineer), cũng là lúc nên tìm kiếm một đỉnh cao mới, một ngọn núi khác để leo. Việc học cũng giống như oxy đối với cơ thể — khi cậu ngừng học cũng là lúc tư duy ngừng phát triển.
Theo Whitney Johnson《Smart Growth: How to Grow Your People to Grow Your Company》
Hãy không ngừng tìm kiếm những điều mới mẻ. Hãy như những con sóng lớp lớp nối tiếp nhau vào bờ.