Im lặng
山中问答
问余何意栖碧山，
Vấn dư hà ý thê bích sơn,
笑而不答心自闲。
Tiếu nhi bất đáp tâm tự nhàn.
桃花流水窅然去，
Đào hoa lưu thuỷ diểu nhiên khứ,
别有天地非人间。
Biệt hữu thiên địa tại nhân gian.
Sơn Trung vấn đáp
Hà cớ non xanh tạm lánh đời,
Mỉm cười không đáp, lòng thảnh thơi.
Hoa đào theo nước trôi xa mãi,
Giữa chốn nhân gian một mảnh trời.
Im lặng
Người ta bảo một người bỗng im lặng, ít xuất hiện, ít nói, thực ra đang đánh trận chiến khó nhất đời mình – trận đánh với chính mình.
Cứ nhìn con sư tử thì rõ. Nó gầm khi giữ lãnh thổ, chứ hiếm khi gầm lúc đang săn mồi. Tiếng động là để phô ra; còn việc sống còn thì làm trong lặng lẽ.
Con người cũng vậy. Có những giai đoạn một người thưa dần trên mạng, trả lời tin nhắn chậm lại, vắng hẳn khỏi những chỗ đông vui. Bạn bè tưởng là ổn, mà thật ra là đang vật lộn. Không phải lạnh nhạt, mà là đang dồn hết năng lượng cho một mục tiêu đủ lớn, đủ khó, đủ quan trọng – đến mức không thể vừa làm vừa giải thích.
Quãng ấy rất lạ. Mệt mà không dám than; sợ tụt lại mà vẫn phải đi tiếp; nghi ngờ bản thân mà không muốn ai thấy mình yếu. Người ngoài chỉ thấy một sự im lặng. Bên trong là hàng trăm câu hỏi không ai nghe được:
- Liệu mình có đang đi sai không?
- Liệu cố gắng này có đáng không?
- Hay mình chỉ đang tự làm khổ mình?
Có những cuộc chiến không có tiếng súng – chỉ có tiếng đồng hồ chạy, tiếng thở dài lúc nửa đêm, và tiếng tự nhủ “cố thêm chút nữa thôi”.
Nhưng chính những ngày gần như “biến mất” ấy lại là lúc con người thay đổi nhiều nhất. Khi không còn ai vỗ tay, mình mới biết mình làm vì điều gì. Khi không còn ai hỏi han, mình mới hiểu mình đang đi vì ai. Và khi không còn ai nhìn, mình mới biết mình thật sự mạnh hay chỉ quen được khen.
Cho nên về sau thành hay bại, quãng đường đó vẫn là một phần tài sản rất thật của đời người. Nó dạy kỷ luật, dạy chịu cô đơn, dạy làm việc khi chẳng ai công nhận. Và nó dạy một điều: giá trị của một người không nằm ở chỗ xuất hiện bao nhiêu, mà ở chỗ sau khoảng lặng ấy, người đó đã thành ai.
Có những cánh cửa không mở bằng tiếng ồn, mà mở bằng sự bền bỉ trong im lặng. Im lặng không phải là biến mất. Im lặng là tích lực: gom năng lượng, âm thầm mài sắc chính mình.
Còn ai đang ở giữa khoảng lặng ấy – không ồn ào nhưng đầy sóng gió – thì cứ như mũi tên: kéo lùi đủ sâu, rồi sẽ bay đủ xa.