三观 - Tam Quan
Người với người: ban đầu ngoại quan, sau cuối là tam quan
世界观就是：
你走过的路，读过的书，你见过的人。
不登高山，不知天之高。不临深溪，不知地之厚也
一个人的世界观是由他的所见所闻决定的。
你今天学会了一个公式，读了一本书，结交了一个智慧的朋友，他们都在丰富和拓展你的世界观。
价值观就是：
你认为怎么做是对的。
君子喻于义，小人喻于利。因为问一件事，可能不同的人看法是不一样的。
比如说有的人会认同知识改变命运，有的人觉得健康是最重要的，还有的人认为财富才是最重要的。
这就是价值观。
你的世界观和价值观共同决定了你的人生观。
世界观有多宏大，价值观有多坚挺，人生观就有多辽阔。
人生观就是：
你读了那么多书，走了那么多路，然后回到自我身上去思考我的梦想是什么?
我要成为怎么样的人。
世界观是填空题，价值观是判断题，人生观是选择题。
世界观是看问题的高度，价值观是看问题的角度，人生观是看问题的态度。
角度用一双眼看，高度用一颗心看，而态度决定人生。
Tam quan
Người với người, lúc mới gặp nhìn nhau bằng ngoại quan – dáng vẻ, cử chỉ, những thứ phô ra bên ngoài. Còn ở lại được với nhau lâu hay không lại do tam quan: cách nhìn thế giới, cách định giá trị, cách chọn lấy đời mình.
Thế giới quan
Thế giới quan là những con đường mình đã đi qua, những cuốn sách mình đã đọc, những người mình đã gặp. Người xưa đo nó bằng núi và vực:
不登高山，不知天之高。不临深溪，不知地之厚也
Bất đăng cao sơn, bất tri thiên chi cao. Bất lâm thâm khê, bất tri địa chi hậu dã.
Không lên núi cao, làm sao biết trời cao bao nhiêu. Không xuống vực thẳm, làm sao biết đất sâu nhường nào.
Trời đất vẫn chừng ấy; cái khác nhau là chỗ đứng của người nhìn. Thế giới quan của một người được quyết định bởi chính những gì người ấy đã thấy, đã trải. Hôm nay học thêm một công thức, đọc xong một cuốn sách, kết giao với một người trí tuệ – mỗi thứ đều đang nới thế giới quan ra thêm một khoảng.
Giá trị quan
Giá trị quan là câu trả lời cho một câu hỏi khác: làm thế nào mới là đúng, điều gì mới đáng làm. Cùng một chữ đúng ấy mà mỗi hạng người hiểu một kiểu:
君子喻于义，小人喻于利。
Quân tử dụ ư nghĩa, tiểu nhân dụ ư lợi.
Quân tử thì trọng danh, tiểu nhân thì cầu lợi.
Cùng một sự việc, mỗi người nhìn một khác. Có người tin “tri thức thay đổi số phận”, có người xem sức khỏe là quan trọng nhất, lại có kẻ cho rằng tiền tài mới là tất cả. Cái thước mà mỗi người lặng lẽ mang theo để đo mọi chuyện như thế chính là giá trị quan của họ.
Thế giới quan và giá trị quan cùng nhau quyết định nhân sinh quan. Thế giới quan càng rộng lớn, giá trị quan càng vững chắc, thì nhân sinh quan càng bao la.
Nhân sinh quan
Đọc ngần ấy sách, đi ngần ấy đường, sau cùng vẫn phải quay về với chính mình mà hỏi: ước mơ của mình là gì, mình muốn trở thành người như thế nào. Câu trả lời cho câu hỏi ấy là nhân sinh quan.
Ba cái quan là ba dạng đề khác nhau. Thế giới quan là câu điền vào chỗ trống. Giá trị quan là câu đúng sai. Nhân sinh quan là câu chọn lựa.
Đứng trước một vấn đề, thế giới quan cho tầm cao để nhìn, giá trị quan cho góc độ để nhìn, còn nhân sinh quan là thái độ của người nhìn.
Kết
Góc nhìn thì dùng mắt mà xem. Tầm cao thì dùng tâm mà thấy. Còn thái độ thì quyết định cả cuộc đời.