Từng bước tăng tiến
Quy luật
Bắt đầu học một điều mới, người ta hay mắc cùng một lỗi: đặt mục tiêu quá cao ngay từ đầu, rồi tự chất lên vai một áp lực không đáng có. Mục tiêu lớn không làm mình đi nhanh hơn; nó chỉ làm bước chân đầu tiên nặng hơn. Việc học vốn không cần khởi đầu ngoạn mục, nó cần đi từng bước một.
From Flow: The Psychology of Optimal Experience by Mihaly Csikszentmihalyi on page 74.
Biểu đồ trên nói đúng quy luật ấy. Thử thách vượt quá năng lực thì sinh căng thẳng; năng lực vượt quá thử thách thì rơi vào nhàm chán. Chỗ đáng tìm là dải nằm giữa hai bờ đó – vùng vừa đủ khó để giữ cho mình luôn tỉnh táo và hứng thú.
Học với kỹ thuật i + 1
Kỹ thuật này xuất phát từ ý tưởng comprehensible input của Stephen Krashen: trình độ đang ở mức i thì mục tiêu chỉ nên đặt ở mức i + 1 – nhỉnh hơn hiện tại đúng một bậc, không hơn.
Người học cờ vây là một ví dụ. Buổi đầu chỉ cần thuộc vài kỳ phổ cơ bản, đặt quân đúng chỗ, chưa cần hiểu vì sao. Quen với nhịp mở đầu rồi, mắt tự khắc nhận ra mối liên hệ giữa các quân, rồi dần cảm được dòng chảy của cả ván cờ. Không ai ngồi xuống bàn lần đầu mà đã nhìn thấy thế cục; nhưng mỗi ván đi qua, tầm nhìn lại rộng thêm một chút.
Lối đi ấy ban đầu trông chậm. Nhưng cái đã tích lũy thì không mất đi, nó cộng dồn như hòn tuyết lăn – càng lăn càng dày, và đến một lúc kết quả lớn hơn nhiều so với sức bỏ ra mỗi ngày.
Cho nên đừng nóng vội. Việc của người học không phải là bước cho dài, mà là bước cho đều – từng bước một, chắc chắn và vững chãi.